چاودار

چاودار چاودار(secale) با نام نام علمی (Secale montanum) یا همان گندم سیاه، گیاهی است از خانواده گندمیان (Poaceae). اغلب چاودار‌های زراعی دیپلوئید بوده و انواع تتراپلوئید و دیپلوئید روزبلندشان نیز موجود می‌باشد. این گیاه دگرگشن بوده و مقاوم‌ترین غله نسبت به سرما می باشد. در فرهنگ لغت دهخدا از این گیاه این گونه نام برده شده است: «چودار. چودر. ويبگ. گياهی هرزه که در غله‌زار رويد و دانه آن چون گندمی لاغر و کشيده است. قسمی گندم وحشی. نوعی از حبوبات که در ميان گندم و جو پيدا آيد. و رجوع به چودار شود.»[۱] و نیز در لغت نامه دکتر معین اینگونه یاد شده است: «گياهی از نوع غلات كه ارتفاعش تا دو متر هم می‌رسد.خوشه های دراز و برگ های پهن دارد. بيشتر در زمين‌های خشک و آهكی می‌رويد، دانه‌هايش برای تهيه آرد و نان به كار می‌رود.»چاودار گیاهی است بسیار خودعقیم و بنابراین دگرگشن. اغلب چاودارهای زراعی دیپلوئید هستند ۲n=۱۴ و زراعت چاودارهای تتراپلوئید نیز در سطح محدودی در اروپا متداول است. چاودار زراعی یک گیاه یکساله دیپلوئید روزبلند می باشد. سنبله دارای سنبله دراز مرکب از سنبلک‌هاست (بلندتر و باریکتر از گندم) و روی هر سنبله فرعی ۳ گل وجود دارد. ريشه سیستم ریشه ای چاودار بسیار انبوه و گسترده تر از گندم می باشد و به همین جهت از آب بهتر استفاده می کند. ریشک ریشک دراز نازک برسی گرد و زبر است. چاودار مقاومترین غله به سرماست و با شرایط آب و هوایی نامساعد و خاک‌های فقیر غیرحاصلخیز و شنی سازگاری نشان می دهد. حرارت حداقل دما برای جوانه زنی چاودار ۳ تا ۵ درجه سانتیگراد است.